Aansprakelijkheid voor ondernemers: alles wat u moet weten

• Wat betekent aansprakelijkheid?
• Burgerlijke Aansprakelijkheid Uitbating (BA Uitbating)
• Beroepsaansprakelijkheid (BA Beroep)
• Bestuurdersaansprakelijkheid (D&O)
• Tienjarige Aansprakelijkheid (BA10)
• Objectieve aansprakelijkheid (BA Objectieve)

Als ondernemer komt u dagelijks in aanraking met risico’s. Een schadegeval kan grote financiële gevolgen hebben, en dit zowel voor uzelf als uw bedrijf.

Gelukkig bestaan er verschillende aansprakelijkheidsverzekeringen die u kunnen beschermen. We geven op deze pagina een totaaloverzicht en leggen u uit wat de term aansprakelijkheid precies inhoudt, welke verzekeringsoplossingen er bestaan en welke dekkingen wettelijk verplicht zijn.

Wat betekent aansprakelijkheid?

De term aansprakelijkheid betekent dat u verantwoordelijk bent voor de schade die u of uw onderneming veroorzaakt aan andere personen (derden). Dit kan zowel voorvallen door een bepaalde handeling te stellen of het nalaten iets te doen.

Heeft u met de andere partij een overeenkomst, dan spreken we over contractuele aansprakelijkheid. Is er geen contract tussen beide partijen en ontstaat er schade dan gebruikt men de term buitencontractuele aansprakelijkheid.

Een meer diepgaande en juridische analyse van de term aansprakelijkheid kan u terugvinden in ons afzonderlijk blogartikel.

Burgerlijke Aansprakelijkheid Uitbating (BA Uitbating)

De basisverzekering – en een must voor elk bedrijf – is de verzekering BA Uitbating. Deze verzekering dekt de burgerlijke aansprakelijkheid van de onderneming en dit wanneer er schade aan derden veroorzaakt wordt tijdens de uitoefening van uw activiteiten. Het gaat steeds om buitencontractuele aansprakelijkheid. Een polis BA Uitbating is niet wettelijk verplicht.

Wat is gedekt?

• Schade veroorzaakt door de goederen van het bedrijf (machines, gebouwen, …)
• Schade veroorzaakt door de geleverde prestaties van de onderneming
• Schade veroorzaakt door de personen gekoppeld aan de vennootschap (medewerkers, stagiairs, vrijwilligers, …)

De veroorzaakte schade kan bovendien verschillende vormen aannemen:

• Lichamelijke schade of letselschade
• Materiële schade of zaakschade (schade aan goederen)
• Immateriële schade of onstoffelijke schade (schade die niet meteen tastbaar is maar wel een financieel nadeel kan hebben, bijvoorbeeld reputatieschade)
• Burenhinder
• Milieuaantasting - Pollutie

In uw polis zal er een maximum verzekerd kapitaal per schadegeval worden vastgelegd voor de lichamelijke en materiële schade tezamen. Opgelet! Er kunnen voor de andere waarborgen lagere vergoedingslimieten gelden. Standaard zijn uw activiteiten wereldwijd verzekerd doch werkzaamheden in de Verenigde Staten of Canada dienen voorafgaandelijk meegedeeld en goedgekeurd te worden.

Wat indien zich een schade voordoet nadat u uw activiteiten hebt stopgezet? De meeste verzekeraars voorzien een bescherming van de onderneming tot 3 jaar na de stopzetting. Voorwaarde is wel dat de oorzaak van de schade zich situeert voor het stopzetten van de activiteiten.

Voorbeelden van schadegevallen

• Een klant struikelt over het loshangende tapijt in uw zaak en breekt zijn pols.
• Tijdens het verplaatsen van zijn werkmateriaal stoot uw werknemer een dure vaas van de klant omver.

Zijn er uitbreidingen?

Jazeker! Afhankelijk van uw activiteit kunnen de waarborgen ‘BA na levering’ en ‘Toevertrouwde goederen’ nuttige aanvullingen zijn. Zo geniet u van een volledige bescherming.

BA Na Levering

Deze waarborg situeert zich, in tegenstelling tot de BA Uitbating, in een latere fase, namelijk na de levering van bepaalde producten of de uitvoering van werken. Wanneer een derde hierdoor schade lijdt, wordt dit door de verzekering ‘Na levering’ gedekt.

Enkele voorbeelden:

• Bij de installatie van een wasmachine sluit u niet alles goed aan. Enkele dagen later staat de kamer van de klant onder water.
• U maakt als traiteur een fout bij de bereiding van het eten waardoor uw klanten ziek worden.
• Als garagist moet u de remmen van een voertuig herstellen. U doet dit niet zorgvuldig genoeg waardoor de wagen onveilig wordt met een ongeval als gevolg.

Opgelet! Enkel de gevolgschade is gedekt. Dat wil zeggen dat zuiver slecht uitgevoerd werk of schade aan het product zelf uitgesloten zijn.

Toevertrouwde Goederen

Deze waarborg, ook soms Toevertrouwde Voorwerpen genoemd, dekt uw aansprakelijkheid voor schade aan de goederen (van derden) die u zijn toevertrouwd om aan te werken, te bewaren of mee te werken.

Enkele voorbeelden:

• U dient een laptop te repareren maar deze valt in uw werkplaats van de tafel en is bijgevolg niet meer te herstellen.
• U huurt voor een klus een specifiek stuk gereedschap maar beschadigt dit.
• Er is u als stoffeerder een antieke sofa toevertrouwd maar u beschadigt deze tijdens het verplaatsen.

Opgelet! Schade die voortvloeit uit diefstal of verdwijning van de goederen is uitgesloten.

Tip:

Geef steeds een volledige omschrijving van uw activiteiten aan de verzekeraar door. Zijn uw activiteiten gewijzigd? Deel dit dan ook zeker mee. Op die manier worden onnodige discussies vermeden.

Wat is uitgesloten?

Voor een volledige lijst van de uitsluitingen dienen steeds de algemene voorwaarden geraadpleegd te worden. Standaarduitsluitingen in de polis BA Uitbating zijn:

• Het zuiver niet-nakomen van contractuele verplichtingen
• Opzettelijk veroorzaakte schade
• Zware fouten zoals schade veroorzaakt in een staat van dronkenschap

Beroepsaansprakelijkheid (BA Beroep)

De beroepsaansprakelijkheidsverzekering is essentieel voor wie een intellectueel of medisch beroep uitoefent. Het beschermt u tegen professionele fouten, nalatigheden, verkeerde adviezen of vergissingen die schade bij een derde veroorzaken.

Voorbeelden van schadegevallen

• Als arts voert u een behandeling foutief uit waardoor uw patiënt verlamd raakt.
• U maakt als accountant een rekenfout met ernstige financiële gevolgen.
• Als u advocaat mist u een belangrijke termijn waardoor uw cliënt geen beroep meer kan instellen.

In tegenstelling tot de BA Uitbating situeert de verzekering BA-Beroep zich eerder in de contractuele sfeer. Deze twee dekkingen vullen elkaar dus aan en worden vaak in één polis gecombineerd. Bijgevolg zijn de criteria voor het bepalen van de premie ook identiek namelijk:

• De verzekerde activiteit
• Het aantal medewerkers
• De omzet van uw bedrijf

Voor welke beroepen?

Onder andere volgende beroepen vallen onder de doelgroep:

• Advocaten, juristen en notarissen
• Accountants en fiscalisten
• Artsen, dokters en kinesisten
• Architecten
• IT-consultants

Voor bepaalde beroepen is de verzekering BA-beroep wettelijk of deontologisch verplicht. Zo verplicht bijvoorbeeld de Wet van 9 mei 2019 (Wet Ducarme) de verzekering voor dienstverleners (“intellectuele beroepen”) in de bouwsector zijnde architecten, landmeters, veiligheidscoördinatoren, …

Wat is gedekt?

De verzekering BA beroep dekt zowel de contractuele als buitencontractuele aansprakelijkheid van u en uw medewerkers wanneer derden schade lijden door handelen of nalatigheid, m.a.w. door de uitoefening van het beroep.

Net zoals het geval is bij de verzekering BA Uitbating is er een vergoeding voor:

• Lichamelijke schade
• Materiële schade
• Immateriële schade

Wat is uitgesloten?

U bent vanzelfsprekend niet voor alle fouten verzekerd. Zoals steeds is opzettelijke veroorzaakte schade uitgesloten. Naast de algemene uitsluitingen zijn er, afhankelijk van de activiteit, ook specifieke uitsluitingen.

Zo zijn bij medische beroepen bijvoorbeeld volgende zaken niet gedekt:

• Schade ten gevolge het ontwerpen van geneesmiddelen.
• Schade ten gevolge het verdelen, verkopen en toedienen van geneesmiddelen die niet erkend zijn door de bevoegde autoriteiten.

Bestuurdersaansprakelijkheid (D&O)

U bent bestuurder van een vennootschap en begaat een bestuursfout? Daar kan u niet enkel persoonlijk voor aansprakelijk worden gesteld. De schade kan bovendien op uw eigen vermogen verhaald worden. Om een financiële kater te vermijden sluit u als bestuurder best een verzekering bestuurdersaansprakelijkheid (Directors & Officers) af.

Vandaag de dag wordt de kans dat u als bestuurder persoonlijk wordt aangesproken steeds groter:

• De wet- en regelgeving wordt steeds complexer en strikter. Zo legt het vennootschapsrecht u steeds strengere eisen op.
• Mensen die schade lijden zijn meer dan ooit geneigd daarvoor een ‘schuldige’ te zoeken die hen kan vergoeden.
• Om er zeker van te zijn dat zijn schade wordt vergoed, spreekt de schadelijder zoveel mogelijk ‘schuldigen’ aan. Dus niet enkel de vennootschap maar ook haar bestuurders.

Opgelet! Deze verzekering mag niet verward worden met de gewone BA Uitbating of de polis beroepsaansprakelijkheid!

Voor wie?

De verzekering bestuurdersaansprakelijkheid of is bedoeld voor iedereen die bestuurder is in een vennootschap of vzw. De vennootschap kan één polis afsluiten voor alle vroegere, huidige en toekomstige bestuurders.

Maar daar blijft het niet bij, ook volgende personen kunnen in een polis gedekt worden:

• Feitelijke bestuurders
• Vertegenwoordigers in een externe entiteit (extern mandaat)
• Managementvennootschappen
• Werknemers in bepaalde functies,
• Een echtgenoot (of wettelijk samenwonende partner) en erfgenamen

Wat is gedekt?

Concreet dekt de verzekering de financiële impact die voortvloeit uit de fouten gemaakt door bestuurders in het kader van hun mandaat. Er wordt getoetst hoe een normale en zorgvuldige bestuurder in dezelfde situatie zou gehandeld hebben. Dat er soms zware knopen doorgehakt dienen te worden of bestuurders beslissingen moeten nemen in onzekere tijden, speelt dus zeker een rol.

Voorbeelden van bestuursfouten

• U doet een verkeerde investering die de vennootschap veel geld kost.
• U laat na de jaarrekening neer te leggen (inbreuk op de vennootschapswetgeving).
• U vergeet een brandverzekering af te sluiten.
• Inbreuk op de milieuwetgeving
• U zet uw activiteiten verder terwijl de onderneming verloren is (‘wrongful trading’).

De standaarddekkingen vervat in een polis D&O zijn:

• Verdedigingskosten als u voor een rechtbank moet verschijnen.
• Uitgaven, zoals erelonen, voor de herroeping van een rechterlijke beslissing (rechtsvervolgingskosten).
• Kosten voor de samenstelling van een borg.
• Onderzoekskosten.
• Kosten van reputatieherstel/imagoherstel.

Vaak worden deze waarborgen nog aangevuld met bijkomende beschermingen zoals:

• Kosten voor psychologische bijstand
• Tewerkstellingsaangelegenheden
• Uitleveringskosten

De meeste verzekeraars voorzien bovendien een uitloopperiode: schade-eisen die worden ingesteld binnen een termijn van x aantal maanden na het einde van het contract, maar wel betrekking hebben op fouten begaan tijdens de duur van het contract, zijn dan eveneens gedekt.

Opgelet! Indien een bepaalde beslissing door een orgaan (bv. Raad van bestuur) of medebestuurder wordt genomen dan kan elke bestuurder hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld. Dit wil zeggen dat ieder voor het volledige bedrag kan worden aangesproken. Een persoon kan zich wel bevrijden door de fout te melden en te bewijzen dat hij zelf geen fout heeft begaan.

Beperking van de aansprakelijkheid

Het Wetboek Vennootschappen heeft enkele maximumgrenzen vastgelegd, afhankelijk van de grootte van de onderneming. Hierbij wordt rekening gehouden met de omzet en het balanstotaal.

Gemiddelde omzet & gemiddeld balanstotaal: er wordt rekening gehouden met de drie boekjaren voor het instellen van de vordering of de periode sinds de oprichting indien er sindsdien minder dan drie boekjaren zijn verlopen.

De limieten gelden ongeacht het aantal schade-eisers of bestuurders. De begrenzing kwam er om de risico’s beter verzekerbaar te maken.

Let op! Men zou kunnen stellen dat het nieuwe wetboek voor een beperking van de aansprakelijkheid van bestuurders heeft gezorgd maar dat is, omwille van de hoofdelijkheid en onderstaande redenen, wat kort door de bocht:

• Contractueel kunnen geen lagere grenzen worden vastgelegd.
• Een onderneming (of dochtervennootschap) kan haar bestuurders niet (meer) vrijwaren voor hun aansprakelijkheid. Exoneratiebedingen zijn dus verboden.
• De maximumgrenzen gelden niet in een aantal gevallen. Een zware fout of opzet zijn logisch maar ook bij lichte fouten, die eerder gewoonlijk voorvallen, zal de beperking niet gelden. De grens geldt dus enkel bij een toevallige lichte fout!

Wat is uitgesloten?

We wijzen er u graag op dat u niet verzekerd bent voor:

• Opzettelijke fouten of frauduleuze daden.
• Zaken die reeds gekend waren voor het afsluiten van de polis.
• Vergoeding van materiële of lichamelijke schade behalve in de gevallen die specifiek omschreven werden.
• Het bedrag van een borgsom zelf.

Vaak zullen de verzekeraars ook bepaalde eisen gekoppeld aan de VS/Canada in hun algemene voorwaarden uitsluiten.

Tienjarige Aansprakelijkheid (BA10)

Sinds juli 2018 zijn verschillende spelers in de bouwsector verplicht zich te verzekeren voor hun tienjarige aansprakelijkheid. De artikels 1792 en 2270 van het Burgerlijk Wetboek stellen namelijk het volgende:

• Art. 1792: “Indien een gebouw dat tegen vaste prijs is opgericht, geheel of gedeeltelijk teniet gaat door een gebrek in de bouw, zelfs door de ongeschiktheid van de grond, zijn de architect en de aannemer daarvoor gedurende tien jaren aansprakelijk.”
• Art. 2270: “Na verloop van tien jaren zijn architecten en aannemers ontslagen van hun aansprakelijkheid met betrekking tot de grote werken die zij hebben uitgevoerd of geleid.”

Voor 2018 waren enkel architecten verplicht om zich tegen deze schadeclaims in te dekken. De Wet Peeters-Borsus zorgde voor een verruiming, waardoor nu ook andere dienstverleners in de sector aan deze verplichting moeten voldoen. De gelijkschakeling in de sector moet zorgen voor een betere financiële bescherming, niet het minst van de bouwheer. Vroeger kon de bouwheer/opdrachtgever, bij het faillissement van de aannemer, geen schadeclaim meer indienen. Nu kunnen schadelijders toch nog vergoed worden.

De verzekering Tienjarige Aansprakelijkheid wordt ook vaak Decenale verzekering of BA10 genoemd.

Voor welke beroepen?

De verplichting zich te verzekeren geldt o.a. voor:

• Architecten
• Aannemers
• Projectontwikkelaars
• Studiebureaus
• Stabiliteitsingenieur

Samengevat kan men stellen dat het gaat om partijen die betrokken zijn bij de gesloten ruwbouw.

Wat is gedekt?

Niet alle bouwprojecten vallen onder de Wet Peeters. Concreet is de wet en verzekeringsplicht van toepassing op de bouw of renovatie van woningen (>50% bestemd voor bewoning, definitief vergund na 30/06/2018) gelegen in België, waarbij de tussenkomst van een architect vereist is.

Daarnaast is de dekking beperkt tot gebreken die de stabiliteit en soliditeit van de gesloten ruwbouw in het gedrang brengen. Ook waterdichtheidsproblemen kunnen hiertoe aanleiding geven. Het gaat met andere woorden om structurele gebreken.

Tot slot dient men ook rekening te houden met de dekkingsperiode. De aansprakelijkheid is gedekt voor een periode van 10 jaar na aanvaarding (oplevering) van de werken.

De wet bepaalt dat er in de verzekering minstens dekking moet zijn voor € 500.000 en dit voor het totaal van de materiële en immateriële schade. Indien de heropbouwwaarde van de woning lager ligt dan dit kapitaal dan dient er dekking te zijn voor de waarde van de wederopbouw. De bedragen worden geïndexeerd via de ABEX-index.

Voorbeelden van schadegevallen

• Na 6 jaar stort een deel van het huis in omwille van een constructiefout.
• De woning vertoont zware barstvorming ten gevolge een rekenfout van de stabiliteitsingenieur.
• Waterdichtheidsprobleem met gevolgen voor de soliditeit van de woning.

Verschillende opties

Bij het afsluiten van een decenale verzekering hebt u verschillende mogelijkheden. U kiest best de formule die voor u het meest efficiënt is, rekening houdend met het aantal werven per jaar en met welke dienstverleners u meestal samenwerkt.

Zo kan u er bijvoorbeeld voor kiezen om een abonnementspolis af te sluiten voor alle werven. Zo dient u niet voor elke werf afzonderlijk een verzekering aan te gaan.

De opdrachtgever kan ook voor zekerheid kiezen en zelf een polis tienjarige aansprakelijkheid afsluiten. Er wordt dan meestal gekozen voor een globale polis. Dit is een verzekering voor alle bij de ruwbouwwerken betrokken partijen: architect, stabiliteitsingenieur en de aannemers. Bij bepaalde verzekeraars kunnen ook de aannemers technieken en afwerking bijverzekerd worden.

Wat is uitgesloten?

Naast het beperkte toepassingsgebied van de wet, zijn volgende soorten schade standaard uitgesloten:

• Lichamelijke schade
• Esthetische schade
• Zuiver immateriële schade
• Schade lager dan € 2.500

Attest voorleggen

De wet voorziet dat diengenen die onder de verzekeringsplicht vallen een attest moeten kunnen voorleggen vóór aanvang van de werken. Het is dus niet omdat de tienjarige aansprakelijkheid pas begint te lopen vanaf de aanvaarding van de werken, dat de verplichting tot dekking nog niet voldaan moet zijn voordat u de werken start. Het is de plicht van de architect om de attesten voor de start van de werken te controleren.

Objectieve aansprakelijkheid (BA Objectieve)

In sommige situaties bent u als uitbater aansprakelijk, zonder dat een derde die schade lijdt een fout van u dient te bewijzen. Het slachtoffer kan dus een schadevergoeding eisen voor de geleden materiële of lichamelijke schade, zelfs wanneer u geen fout hebt begaan. Dit noemen we objectieve aansprakelijkheid.

De Wet van 30 juli 1979 verplicht uitbaters van een voor het publiek toegankelijke plaats om zich hiertegen te verzekeren. Het doel is om slachtoffers te beschermen en sneller te vergoeden. De brand van 1994 in het Switel-hotel toont het belang van deze verplichte dekking aan.

Opgelet! Deze verzekering mag niet verward worden met de gewone brandverzekering of BA-verzekering van uw onderneming.

Voor wie verplicht?

De verzekering BA Objectieve Brand en Ontploffing is verplicht voor o.a. volgende inrichtingen:

• Discotheken
• Restaurants, frituren en cafés (minstens 50m²)
• Hotels en motels met minstens 4 kamers die tenminste 10 klanten kunnen ontvangen
• Kleinhandelswinkels met minstens 1.000 m²
• Sportzalen
• Kantoorgebouwen met minstens 500 m²
• Bioscopen en theaters
• Jeugdherbergen

Een volledig lijst van de 25 inrichtingen kan teruggevonden worden in het Koninklijk Besluit van 28 februari 1991.

Wat is gedekt?

De verzekering dekt zowel letselschade als zaakschade. Er gelden wettelijk vastgelegde kapitalen die jaarlijks geïndexeerd worden:

• € 14.873.611,49 voor de lichamelijke schade
• € 743.680,57 voor de materiële schade

Voorbeeld van een schadegeval

In uw horecazaak ontstaat een ontploffing door een defecte gasleiding. Zelfs als u als uitbater niets fout deed, bent u toch aansprakelijk voor de lichamelijke schade bij uw klanten.

Tip:

Na het afsluiten van de verzekering krijgt u van de verzekeraar een verzekeringsattest. Een duplicaat dient u aan uw gemeente/stad te bezorgen.

Advies op maat nodig?

Welke aansprakelijkheidsdekking u precies nodig hebt, hangt af van uw persoonlijke situatie en activiteit. Een combinatie van meerdere polissen zal aangewezen zijn om u en uw bedrijf optimaal te beschermen.

Wenst u meer informatie of een vrijblijvende offerte? Onze specialisten helpen u graag verder bij het samenstellen van een pakket op maat.